WYSPECJALIZOWANE SĄDY W ZAKRESIE WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ

Powstaną nowe sądy do rozstrzygania spraw z zakresu własności intelektualnej z wyspecjalizowaną kadrą sądowniczą. Wyspecjalizowane sądy do spraw własności intelektualnej, wyspecjalizowana w problematyce własności intelektualnej kadra sądownicza, obowiązek reprezentowania stron postępowania przez zawodowych pełnomocników: adwokatów, radców prawnych, rzeczników patentowych – to tylko niektóre rewolucyjne zmiany, które wprowadza rządowy projekt ustawy wprowadzający zmiany w postępowaniu w sprawach dotyczących […]

Powstaną nowe sądy do rozstrzygania spraw z zakresu własności intelektualnej z wyspecjalizowaną kadrą sądowniczą.

Wyspecjalizowane sądy do spraw własności intelektualnej, wyspecjalizowana w problematyce własności intelektualnej kadra sądownicza, obowiązek reprezentowania stron postępowania przez zawodowych pełnomocników: adwokatów, radców prawnych, rzeczników patentowych – to tylko niektóre rewolucyjne zmiany, które wprowadza rządowy projekt ustawy wprowadzający zmiany w postępowaniu w sprawach dotyczących własności intelektualnej (projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw z dnia 21 marca 2019 r.). Projekt skierowany został 30 października 2019 r. do Sejmu. Nowe przepisy wejdą w życie najprawdopodobniej w pierwszym kwartale 2020 roku.

Koncepcja i potrzeba specjalizacji w poszczególnych dziedzinach prawa, rozumiana jako katalizator podniesienia jakości obsługi prawnej poprzez świadczenie jej przez prawników doskonale poruszających się w danej problematyce, to temat, który od lat przewija się w dyskusjach nad kierunkami rozwoju rynku prawniczego w Polsce. Dla niektórych słowo „specjalizacja” to słowo klucz, aby odnieść sukces na rynku prawniczym, dla innych wręcz odwrotnie – realna obawa przed ograniczeniem usług jedynie do określonej dziedziny, a także związana z tym obawa o ograniczenie wszechstronności prawnika i niewystarczającą liczbę zleceń.

Czy specjalizacja jest potrzebna w polskim sądownictwie?

Proponowane przez resort sprawiedliwości zmiany w postępowaniu w sprawach dotyczących własności intelektualnej wskazują, iż polskie sądownictwo zostanie skierowane w stronę specjalizacji, co zostało wyraźnie zaakcentowane  – „stworzenie sędziom, w ramach istniejących struktur sądowych, możliwości specjalizacji w zakresie własności intelektualnej oraz utworzenie wyspecjalizowanych jednostek w sądach okręgowych i apelacyjnych”.

Przedmiotowy projekt ustawy wprowadza rewolucyjne zmiany w zakresie prawa własności intelektualnej, w tym w szczególności:

  1. stworzenie w ramach sądownictwa powszechnego odrębnych jednostek organizacyjnych, które miałyby zajmować się sprawami o ochronę praw autorskich i pokrewnych, wynalazków, wzorów użytkowych i przemysłowych – jednostki te powstałyby w czterech sądach okręgowych i dwóch apelacyjnych, te pierwsze powstałyby w Gdańsku, Katowicach, Poznaniu i Warszawie, a te drugie w Katowicach i Warszawie;
  2. wprowadzenie do kodeksu postępowania cywilnego postępowania odrębnego w sprawach własności intelektualnej;
  3. stworzenie sędziom możliwości specjalizacji w zakresie własności intelektualnej i wydzielenie sędziów, którzy zajmowaliby się ochroną praw autorskich, wynalazków, wzorów użytkowych, przemysłowych, znaków towarowych i ochroną praw własności intelektualnej – przewiduje się także zatrudnienie 22 sędziów, 22 asystentów i 44 urzędników w sądach okręgowych oraz 4 sędziów, 4 asystentów i 8 urzędników w sądach apelacyjnych;
  4. zlikwidowanie działającego dzisiaj przy Sądzie Okręgowym w Warszawie (w ramach XXII Wydziału) Sądu Unijnych Znaków Towarowych i Wzorów Wspólnotowych – po zmianach do Sądu Okręgowego w Warszawie będą kierowane najbardziej skomplikowane sprawy własności intelektualnej o charakterze technicznym tj. wszystkie spory dotyczące programów komputerowych, wynalazków, wzorów użytkowych, topografii układów scalonych, odmian roślin i tajemnic przedsiębiorstwa o charakterze technicznym;
  5. wprowadzenie obowiązku zastępstwa procesowego przez fachowych pełnomocników (adwokatów lub radców prawnych, a w sprawach dotyczących własności przemysłowej – także przez rzeczników patentowych), co ma być podyktowane przede wszystkim potrzebą specjalizacji oraz chęcią przyspieszenia postępowań; zasada ta miałaby ulegać ograniczeniu tylko w dwóch sytuacjach  – w sprawach, w których okoliczności, w tym stopień zawiłości problemu, nie uzasadniają obowiązkowego zastępstwa oraz w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 20.000 zł;
  6. uregulowanie i uwzględnienie kategorii sporów dotyczących spraw o wykorzystanie (bezprawną komercjalizację) dóbr osobistych w celu reklamy czy promocji przedsiębiorstwa, towarów lub usług;
  7. wprowadzenie w postępowaniach dotyczących własności intelektualnej nowego środka procesowego poprzez przyznanie powodowi szczególnych gwarancji prawnodowodowych w postaci instytucji zabezpieczenia środków dowodowych celem czego ma być zapewnienie przyszłemu (lub aktualnemu) powodowi możliwości uzyskania informacji o faktach dotyczących naruszeń jego praw, tak aby mógł on przygotować podstawę faktyczną wytaczanego powództwa;
  8. orzekanie przez sądy ds. własności intelektualnej m.in. o żądaniach unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy lub stwierdzenia jego wygaśnięcia – proponowane rozwiązania przewidują możliwość wniesienia powództwa wzajemnego, obejmującego żądanie unieważnienia lub stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy lub żądanie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego; sąd powszechny będzie musiał rozprawić się z kwestiami, które do tej pory były wyłączone spod jego kompetencji (w obowiązującym stanie prawnym unieważnienie, tak jak i stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, czy unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego, należy do wyłącznej kompetencji Urzędu Patentowego);
  9. wprowadzenie szczególnego powództwa – powództwa o ustalenie, że określone czynności nie naruszają określonego patentu, dodatkowego prawa ochronnego, prawa ochronnego lub prawa z rejestracji, które to powództwo do tej pory często nie było uwzględniane przez sądy ze względu na brak interesu prawnego – wprowadzane rozwiązanie ma zapobiec ponoszeniu wysokich kosztów poprzedzających proces inwestycyjny, które mogą okazać się na późniejszym etapie bezużyteczne w sytuacji, gdy dana działalność naruszałaby określony patent, dodatkowe prawo ochronne, prawo ochronne lub prawa z rejestracji.

W głównej mierze projekt ma zatem na celu stworzenie w ramach sądownictwa powszechnego odrębnych jednostek organizacyjnych, które miałyby się zajmować sprawami z zakresu prawa własności intelektualnej, w tym prawa autorskiego i praw pokrewnych, własności przemysłowej oraz powiązanych z nimi spraw dotyczących nieuczciwej konkurencji.

Czy jest to zatem odpowiedź polskiego ustawodawcy na, zyskującą popularność, potrzebę specjalizacji w branży prawniczej, w tym w polskim sądownictwie? Wydaje się, że tak właśnie jest, a stworzenie sędziom możliwości specjalizacji w zakresie własności intelektualnej oraz utworzenie wyspecjalizowanych jednostek w sądach okręgowych i apelacyjnych – to dopiero początek wdrażania szeroko rozumianej koncepcji specjalizacji w polskim sądownictwie. 

adw. Marcin Nowakowski