Skarga nadzwyczajna przed SN

Instytucja skargi nadzwyczajnej wprowadzona została Ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U z 2018r.poz.5) [dalej: „ustawa o SN”], która weszła w życie 3 kwietnia 2018 r. Ustawa ta wprowadziła możliwość składania do Sądu Najwyższego skarg na prawomocne wyroki sądów. Artykuł 89 § 1 ustawy o SN stanowi, że jeśli jest to […]


Instytucja skargi nadzwyczajnej wprowadzona została Ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U z 2018r.poz.5) [dalej: „ustawa o SN”], która weszła w życie 3 kwietnia 2018 r. Ustawa ta wprowadziła możliwość składania do Sądu Najwyższego skarg na prawomocne wyroki sądów.

Artykuł 89 § 1 ustawy o SN stanowi, że jeśli jest to konieczne dla zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, od prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego lub sądu wojskowego kończącego postępowanie  w sprawie może być wniesiona skarga nadzwyczajna, o ile:

  • orzeczenie narusza zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w konstytucji, lub
  • orzeczenie w sposób rażący narusza prawo przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, lub
  • zachodzi oczywista sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a orzeczenie nie może być uchylone lub zmienione w trybie innych nadzwyczajnych środków zaskarżenia.

Pierwsza rozpoznana skarga przez Sąd Najwyższy w marcu br. została złożona przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Sprawa, którą w trzyosobowym składzie rozpatrzył Sąd Najwyższy dotyczyła dwóch sprzecznych orzeczeń spadkowych. W 2000 roku po wniosku jednego ze spadkobierców Sąd Rejonowy w Biłgoraju nie uwzględnił już wcześniej zapadłego w tej sprawie postanowienia z 1995 roku.

Słów kilka o podstawach wniesienia skargi nadzwyczajnej. Skarga nadzwyczajna nie jest wnoszona bezpośrednio przez stronę postępowania, radcę prawnego ani adwokata. W tym miejscu wskazać należy, iż strona postępowania lub jej pełnomocnik uprawnieni są do złożenia wniosku  o wniesienie skargi nadzwyczajnej w swojej sprawie do określonych podmiotów, którymi są: Prokurator Generalny, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz, w zakresie swojej właściwości, Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, Rzecznik Praw Dziecka, Rzecznik Praw Pacjenta, Przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego, Rzecznik Finansowy i Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Skargi nadzwyczajne rozpatruje Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych SN.

Skargę nadzwyczajną wnosi się w terminie 5 lat od dnia uprawomocnienia się zaskarżonego orzeczenia, a gdy od orzeczenia wniesiona została kasacja albo skarga kasacyjna w terminie 1 roku od dnia  rozpoznania kasacji albo skargi kasacyjnej.. W okresie 3 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy od prawomocnych orzeczeń kończących postępowanie  w sprawach, które  uprawomocniły się po dniu 17 października 1997 r.

Należy pamiętać, iż skargi nadzwyczajnej nie można oprzeć na zarzutach będących przedmiotem rozpatrywania kasacji lub skargi kasacyjnej przyjętej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy. Niedopuszczalność skargi kasacyjnej jest również w przypadku wyroku ustalającego nieistnienie małżeństwa, orzekającego unieważnienie małżeństwa albo rozwód, jeżeli choćby jedna ze stron po uprawomocnieniu się takiego orzeczenia zawarła związek małżeński, a także od postanowienia  o przysposobieniu oraz w sprawach o wykroczenia i wykroczenia skarbowe. W przypadku uwzględnienia skargi nadzwyczajnej Sąd Najwyższy może uchylić zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i stosownie do wyników rozprawy orzec co do istoty sprawy albo przekazać sprawę do ponownego rozpoznania właściwemu sądowi, w razie potrzeby uchylając także orzeczenie sądu pierwszej instancji, albo umorzyć postępowanie; oddalić  skargę nadzwyczajną, jeżeli stwierdzi brak podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.

Sąd Najwyższy może również wystąpić z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego i może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przez Trybunałem Konstytucyjnym; może zażądać sporządzenia uzasadnienia, jeżeli nie zawiera go zaskarżone orzeczenie. Jeśli od uprawomocnienia zaskarżonego orzeczenia upłynęło 5 lat, a orzeczenie to wywołało nieodwracalne skutki prawne lub przemawiają za tym zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji, Sąd Najwyższy może ograniczyć się do stwierdzenia wydania zaskarżonego orzeczenia z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których wydał takie rozstrzygnięcie.

Słowem zakończenia, skarga nadzwyczajna może być wniesiona tylko jeden raz od tego samego orzeczenia w interesie tej samej strony.